Công nghệ thu phí không dừng ở Việt Nam so với thế giới

Việt Nam sử dụng RFID không bảo mật bằng DSRC của các nước châu Âu nhưng giá thiết bị đầu cuối rẻ hơn và dễ triển khai hơn.

Theo quy định của Bộ Giao thông Vận tải, tất cả cao tốc tại Việt Nam bắt buộc áp dụng hình thức thu phí không dừng từ ngày 1/8. Đến tháng 7, cả nước có 3,5 triệu phương tiện đã được dán thẻ, đạt hơn 70% tổng số ôtô.

Thu phí không dừng hay thu phí điện tử (ETC) là ý tưởng được khởi xướng bởi Giáo sư kinh tế học người Mỹ William Vickrey từ năm 1959. Na Uy tiên phong áp dụng ETC rộng rãi từ 1986 trong khi Italy là nước đầu tiên triển khai trên đường cao tốc ở quy mô quốc gia năm 1989. Công nghệ này cũng dần được sử dụng ở nhiều quốc gia phát triển khác như Mỹ, Nhật Bản hay châu Âu từ 1990.

Cùng cơ chế sử dụng hệ thống không dây để tự động thu phí phương tiện nhưng ETC đang có bốn công nghệ chính là DSRC (Giao tiếp tầm ngắn chuyên dụng), RFID (Nhận dạng tần số vô tuyến điện), ANPR (Nhận dạng biển số tự động) và GNSS (Hệ thống định vị vệ tinh toàn cầu).

Trong đó, hai hệ thống phổ biến nhất là DSRC được sử dụng bởi liên minh châu Âu, Singapore, còn đa số các nước khác, trong đó có Việt Nam và nhiều bang ở Mỹ, đều sử dụng RFID.

Thẻ RFID phù hợp để thực hiện đến giai đoạn cuối của thu phí không dừng là không cần trạm thu phí. Ảnh: Intelligenttransport

Thẻ RFID phù hợp để thực hiện đến giai đoạn cuối của thu phí không dừng là không cần trạm thu phí. Ảnh: Intelligenttransport

Theo Bộ Giao thông Vận tải, thu phí không dừng ở Việt Nam sẽ gồm bốn giai đoạn và hiện mới chỉ ở giai đoạn một. Đến giai đoạn bốn, dự kiến từ 2026, các tuyến đường sẽ không còn trạm thu phí, không còn đảo thu phí mà chỉ duy trì giá long môn cùng các thiết bị đọc gắn trên giá. Phương tiện di chuyển các điểm này vẫn giữ nguyên tốc độ và được tự động tính phí đường bộ. Công nghệ RFID đang được áp dụng hiện tại đủ điều kiện đọc dữ liệu khi xe di chuyển ở tốc độ cao mà không cần đi chậm hoặc dừng hẳn ở các trạm.

Theo phản ánh của một số tài xế, tốc độ đọc thẻ ở Việt Nam hiện chưa cao. Một số trường hợp xe đi qua phải chờ vài giây để barie mở thay vì duy trì tốc độ trên 40 km/giờ. Nhiều người cũng phản ánh tình trạng thẻ khó nhận và phải chuyển vị trí dán thẻ. Các chuyên gia cho rằng tốc độ đóng mở barie còn phụ thuộc vào hệ thống liên kết giữa máy đọc RFID, máy tính, thiết bị cơ khí. Việc hệ thống hoạt động chậm không hẳn do công nghệ RFID và có thể khắc phục trong thời gian tới.

Tuấn Hưng